Hoe voorkomen we greenwashing in de breedbandindustrie?

14 oktober 2021

Op 9 september organiseerde NLconnect een netwerkborrel en themabijeenkomst. Voor het eerst sinds een jaar kwam de Nederlandse breedbandindustrie weer fysiek bijeen. Het thema: hoe voorkomen we greenwashing in onze industrie? VolkerWessels Telecom, KPN en Eurofiber presenteerden hun aanpak om te komen tot een duurzame digitale infrastructuur.

Veel bedrijven in de breedbandindustrie hebben duurzaamheid hoog op de agenda staan. Maar vaak ligt de focus op een enkel aspect, bijvoorbeeld recycling of energiezuinigheid. Soms blijft het bij goede bedoelingen. Greenwashing ligt dan op de loer. Dat moeten we voorkomen. Op 9 september organiseerde NLconnect er een themabijeenkomst over.

Digital Compass

In het voorjaar van 2021 presenteerde de Europese Commissie een visie en strategie voor de digitale transformatie van Europa in de periode tot 2030: a Digital Compass for the Digital Decade. In 2030 moet iedereen in Europa zijn voorzien van Gigabit connectiviteit. Dat is natuurlijk essentieel voor het faciliteren van een duurzame samenleving. Tijdens de coronacrisis zagen we nog wat het effect van thuiswerken is op (de uitstoot van) automobiliteit en digitalisering is bijvoorbeeld ook de onderligger voor slimme energienetten. Maar de Commissie gaat verder. Een van de hoofdpunten van het Digital Compass is een veilige en duurzame digitale infrastructuur. De Commissie ziet daarbij vooral een rol voor de meer duurzame Next Generation netwerken.

Duurzame connectiviteit

De vraag is dus hoe we ook de netwerken zelf duurzamer maken. Bekend is dat moderne netwerken als zoals 5G en glasvezel energiezuiniger zijn dan legacy-netwerken als 3G, 4G, DSL en kabel. Verglazing en upgrades helpen enorm. Maar ook bij nieuwe aanleg is nog duurzaamheidswinst te behalen. Welke aspecten spelen allemaal een rol en aan welke knoppen kunnen we het beste draaien? Sprekers van VolkerWessels Telecom, KPN en Eurofiber presenteerden hun aanpak voor vaste netwerken.

Circulair manifest en roadmap duurzaamheid

Jos Geerts manager Inkoop-Logistiek-Innovatie bij VolkerWessels Telecom en Jikke Op De Weegh, Head of Sustainability KPN Infrastructure, beten het spits af. KPN formuleerde al in 2017 de ambitie om in 2025 nagenoeg 100% circulair te werken. Met enkele leveranciers sprak het bedrijf in het KPN Circulair Manifest daarna af om actief werk te gaan maken van circulariteit. Ook VolkerWessels Telecom ondertekende het manifest, dat aansluit bij de eigen Roadmap Duurzaamheid 2025, die uitgaat van meer dan 95% afvalscheiding en recycling en meer dan 10% reductie van nieuw materiaalgebruik ten opzichte van 2019.

Levensfases van een FttH-netwerk

Samen met Prysmian brachten beide partijen in 2020 in kaart welke levensfase van een FttH-netwerk de grootste milieu-impact heeft en wat daarvan de belangrijkste oorzaak is. Is de impact van de aanleg bijvoorbeeld groter of kleiner dan de impact van de gebruiksfase? Of is de productiefase van de gebruikte materialen dominant? En gaat het dan bijvoorbeeld vooral om energieverbruik, de samenstelling van de gebruikte materialen, de afvalstromen of de manier waarop wordt aangelegd? Door dit zoveel mogelijk te kwantificeren en vervolgens de bestaande werkwijze aan te passen kan de duurzaamheidswinst worden geoptimaliseerd.

Energieverbruik in de gebruiksfase

Uit de inventarisatie blijkt dat het energieverbruik van het netwerk in de gebruiksfase met afstand de grootste impact heeft. Grote winst valt hier te behalen door gebruik te maken van (XGS) PON: de impact wordt met circa 60% teruggedrongen. In PON-netwerken is minder actieve apparatuur aanwezig, wat deze netwerken energiezuiniger maakt dan point-to-point netwerken en andere vaste breedbandnetwerken.

Productiefase

Ook in de fase van productie en materialen is grote duurzaamheidswinst mogelijk. Een voorbeeld is het geminiaturiseerde buis- en kabelconcept Ecoslim, dat in een samenwerking van KPN met Prysmian, VolkerWessels Telecom, Allinq en Van Gelder Telecom werd ontwikkeld. Dunnere en lichtere kabels en buizen van deels hergebruikt materiaal besparen op grondstoffen, zorgen voor kleinere en meer circulaire afvalstromen en minder graafwerk bij de aanleg. In 2020 werd het concept voor het eerst toegepast, in KPN Netwerk-projecten in Buitenpost en Nijmegen-Dukenburg met respectievelijk 2.000 en 9.000 aansluitingen. Dit project werd in een eerdere themabijeenkomst van NLconnect al als best practice aan de bredere industrie gepresenteerd.

Afvalstromen

Ten slotte stonden KPN en VolkerWessels stil bij de afvalstromen bij de aanleg van nieuwe netwerken. Om die te reduceren hebben beide bedrijven de afvalstromen concreet in kaart gebracht. Een van de oplossingen is smart engineering: de netwerken zo ontwerpen dat minder afval overblijft.

Welke materialen zijn duurzaam?

Namens Eurofiber sprak Natalie Faas, manager KAM (kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu). Eurofiber legt de nadruk op de materialen die in haar glasvezelnetwerk worden gebruikt, zoals passieve kabels en buizen en actieve apparatuur. Maar hoe weet een netwerkeigenaar welke materialen het meest duurzaam zijn?

Levenscyclus van producten

Het is belangrijk om de verschillende duurzaamheidsaspecten zoals energie-efficiëntie, CO2-uitstoot bij fabricage en gebruik, gebruik van hernieuwbare bronnen of juist gebruik van bepaalde chemicaliën goed in kaart te brengen. Dat kan door te kijken naar de hele levenscyclus van het te gebruiken product. Een product dat op het eerste gezicht niet de meest duurzame keuze lijkt, kan dat in praktijk toch wel zijn. Denk aan een product dat niet 100% gerecycled kan worden, maar wel een lange levensduur heeft en in gebruik nul impact heeft op het milieu.

Environmental Product Declaration

Een methodiek om dat hele plaatje te schetsen is Environmental Product Declaration (EPD). Dit is een gestandaardiseerd document dat een kwantitatieve basis biedt voor de vergelijking van producten. Het wordt door de fabrikant van het product aangeleverd en moet door een onafhankelijke deskundige worden gecontroleerd. Binnen onder meer de bouw is EPD al een veelgebruikte methodiek.

En ook op Europees niveau heeft het de nodige aandacht, als onderdeel van de Green Deal en het Sustainable Product Policy Initiative. Het gaat daarbij om duurzaamheidsetikettering in de vorm van een digitaal productpaspoort, waarbij stroomopwaarts in de waardeketen duurzamere producten kunnen worden aangeboden, zodat consumenten en inkopers producten kunnen kiezen met de laagste ecologische voetafdruk.

Pilot met EPD

In de breedbandwereld staat EPD echter nog in de kinderschoenen. Om tot een EPD te komen wordt een Levenscyclusanalyse (LCA) verricht, die op zijn beurt weer rust op Product Category Rules (PCR). Dit zijn de specifieke regels, vereisten en richtsnoeren voor een of meer productcategorieën. Met duurzaamheidsspecialist Nibe en enkele van haar leveranciers – TKF, Netways en ADVA – draait Eurofiber momenteel een pilot om via deze stappen te komen tot EPD’s voor een aantal producten. Eurofiber hoopt met dit initiatief standaardisatie in de breedbandsector op gang te krijgen. NLconnect ziet de pilot van Eurofiber als een goede stap voor de branche en hoopt dat meer partijen bij het initiatief aansluiten.