Hoe kan je internetsnelheid meten?

4 juni 2014

Vier kabelbedrijven stonden onlangs bovenaan de ranglijst die Netflix maandelijks opstelt. Nederland was volgens Netflix het snelste internetland ter wereld. De gemiddelde downloadsnelheid bedroeg een kleine 4 Mbps. Vier? We hebben in ons land tegenwoordig toch snelheden tot 200 Mbps, soms nog hoger? Na een een boeiende discussie met enkele volgers, hebben wij op ons genomen om de feiten over het meten van internetsnelheden op een rij te zetten en uitleg te geven. 

De routes van data over het internet

Voordat we over de verschillende snelheidstesten spreken, moeten we even op ons laten inwerken hoe verkeer op het internet eigenlijk wordt afgewikkeld. Het is gemakkelijk om te denken dat die afwikkeling in handen is van de ISP waarmee de consument een contract heeft, maar zo simpel is het natuurlijk niet. Datapakketjes gaan vrijwel nooit rechtstreeks van A naar B, noch is er een vooraf bepaalde weg tussen A en B. Als er onderweg een file is, zoeken de pakketjes een snellere route. Als de consument een snelheidstest gaat doen, kan dat niet anders dan slechts een wat simplistische weergave van de werkelijkheid zijn.

Benchmarks voor meten internetsnelheid

Als het dan zo ingewikkeld is, hoe krijgen we dan toch grip op die werkelijkheid? Daarvoor zijn verschillende tools en benchmarks. Laten we er vijf op een rij zetten: de verschillende speedtests, SamKnows, de Akamai-, YouTube- en Netflix-index.

Speedtests

Speedtests zijn de bekendste tools. Ze zijn bedoeld om de maximum capaciteit en daarmee de kwaliteit van de vaste verbinding te meten. Dat is vrij eenvoudig. Een speedtest via bijvoorbeeld speedtest.ziggo.nl test de verbinding vanaf de PC tot aan de speedtest server die bij Ziggo op een centraal punt staat in het netwerk. Als testers via WiFi meten, lopen ze al snel aan tegen beperkingen in hun draadloze in-huis netwerk. Zo zal een router die al wat ouder is de hoge snelheden van tegenwoordig simpelweg niet doorgeven en is de kwaliteit van de WiFi verbinding ook afhankelijk van allerlei andere factoren als afstand en lokale ‘drukte’ in het WiFi spectrum. De kwaliteit van het bekabelde huisnetwerk en de eigen WiFi-verbinding is makkelijk te meten: doe de speedtest een keer met een nieuwe UTP kabel verbinding tussen de PC en de router en nog een keer zonder de kabel maar via WiFi. Een andere tip is om bij het meten geen andere applicaties te draaien die een internet verbinding nodig hebben, want dat beïnvloedt de test.

SamKnows

Speedtests geven een aardige indicatie van de snelheid die door de ISP wordt geleverd, mits WiFi en andere in-huis afhankelijkheden tijdens de test op orde zijn of zijn uitgeschakeld. De Europese Commissie gebruikt dan ook data van onderzoeksbureau SamKnows dat precies de mogelijke zwakke in-huis punten uitsluit: met een apart hardware-apparaat (de SamKnows Whitebox) dat met een kabel tussen de PC en de router wordt geplaatst meet men het verschil tussen de beloofde en geleverde snelheid. meetmethode SamKnows met WhiteboxUit het onderzoek van SamKnows blijkt dat kabel en FttH in ons land beide erg goed presteren door  meer dan 90% van de geadverteerde snelheid te leveren. DSL blijft daar ver bij achter; internet via de koperdraadjes komt maar tot gemiddeld 66% van wat er wordt beloofd.

Akamai-index

Het digitale platform van Akamai verwerkt iedere dag wereldwijd meer dan een triljoen aanvragen voor het downloaden van content (een triljoen is een miljoen tot de 3e macht, dus 1.000.000.000.000.000.000). Big data dus. Akamai houdt bij naar welk IP-adres de content gaat, om hoeveel data het gaat en, niet onbelangrijk, hoeveel tijd er nodig is om het datapakket af te leveren. Op die manier kan men gemiddelde en topsnelheden berekenen. Nederland doet het traditioneel erg goed in de Akamai-index. Maar deze zegt dus niets over de snelheid die een consument krijgt in relatie tot het abonnement dat hij heeft. Dat verklaart dan meteen de gemiddelde snelheid die Akamai voor ons land meet: 12 Mbps.

YouTube-index

Ook deze index probeert heel wat anders te meten dan wat een speedtest doet. Een speedtest meet, met mitsen en maren, de maximum capaciteit van de verbinding (ongeacht wat er gebruikt wordt). De YouTube-index meet de vraag bij het gebruik van YouTube-diensten. Dus een gebruiker die alleen low-res filmpjes op YouTube kijkt, komt veel lager uit dan degene die films kijkt in HD-kwaliteit op YouTube. Deze index meet dus niet de capaciteit, maar de vraag. Hij zegt meer over het gedrag van de klant dan over de kwaliteit van het netwerk. Voor de liefhebber: weten hoe YouTube het afleveren van zijn video’s georganiseerd heeft? Kijkt dan op de mooie uitleg die Google bij het Video Quality Report geeft.

Netflix-index

Waar YouTube de maximale vraag meet, meet de Netflix-index de gemiddelde vraag naar snelheid ten tijde van het gebruik van de Netflix-dienst. Deze index komt daardoor natuurlijk weer een stuk lager uit dan de YouTube-index. De gevraagde snelheid hangt ook hier, net als bij YouTube, heel erg af van diverse factoren die niets van doen hebben met de kwaliteit van de verbinding. Als een klant naar Netflix kijkt op zijn iPad vraagt dat minder bandbreedte dan dat hij kijkt op een groot televisiescherm. Technisch gezien werkt het bovenstaande als volgt: wanneer er een verzoek bij Netflix komt om een film te streamen weet Netflix van wat voor soort apparaat dit komt en vanaf welke provider. Netflix start met een gemiddelde bandbreedte de streaming en na 10 seconden komt er vanaf het apparaat van de klant een ontvangstmelding met de mededeling hoeveel data er binnen is. Aan de hand daarvan weet Netflix wat de beschikbare snelheid / bandbreedte is, en past daarop de streamsnelheid aan. Dit wordt elke 10 seconden herhaald (dit wordt het ADB protocol genoemd). Als de beschikbare bandbreedte even minder is kan dat overigens ook komen doordat het geheugen van het apparaat vol loopt, of omdat een andere gebruiker op het gebruikte modem een verbinding vraagt. Wat zegt Netflix zelf van de bruikbaarheid van de resultaten? “These ratings reflect the average performance of all Netflix streams on each ISPs network. The average is well below the peak performance due to many factors including the variety of encodes we use to deliver the TV shows and movies we carry as well as home Wi-Fi and the variety of devices our members use. Those factors cancel out when comparing across ISPs, so these relative rankings are a good indicator of the consistent performance typically experienced across all users on an ISP network.” Vanwege de wet van de grote getallen geven de metingen volgens Netflix een goede indicator van de relatieve prestatie van de verschillende ISP’s.

Conclusie

De gang van data over het internet is zo ingewikkeld, dat iedere manier van meten op zichzelf staat. Alleen de methode van SamKnows geeft een goed beeld van de werkelijk geleverde snelheid.  Meetmethodes met elkaar vergelijken is niet erg zinvol omdat ze allemaal wat anders meten. Iedere meetmethode heeft zijn voors en tegens, geen enkele is de absolute waarheid. Met de onvolkomenheden in het achterhoofd, kunnen we natuurlijk wel dankzij herhaling van dezelfde meetmethode op de langere termijn trends goed in kaart krijgen.