Europa: geen kopieertaks op Spotify-downloads
Het Europese Hof van Justitie oordeelde vandaag dat er geen thuiskopieheffing verschuldigd is voor offline downloads binnen streamingapps zoals Spotify en Netflix. Deze kopieën maken onderdeel uit van het abonnementsmodel. Daarmee wordt Nederland opnieuw door Europa teruggefloten.
De zaak ging over offline downloads in een app: muziek of films die tijdelijk op een apparaat worden opgeslagen om zonder internet te bekijken of beluisteren. Centraal stond de vraag of zulke downloads mogen worden meegeteld bij de berekening van de thuiskopieheffing. Dat is een algemene heffing die wordt betaald voor het mogen maken van kopieën van auteursrechtelijk beschermd werk op je apparaat. Het arrest van het Hof van Justitie is hier gepubliceerd.
Het Hof heeft die vraag ontkennend beantwoord. Downloads die binnen een streamingapp worden gemaakt, vallen niet onder de thuiskopieheffing. Het offline gebruik is al verdisconteerd in het abonnement op de streamingdienst. “Offline downloads maken was onderdeel van de streamingdienst, terwijl daarnaast jarenlang een aanvullende thuiskopieheffing is toegepast,” zegt Inge Bremmer van NLdigital. “De uitspraak laat zien dat die stap juridisch niet houdbaar was.”
In de procedure stonden hardware leveranciers die de thuiskopieheffing afdragen tegenover Stichting de Thuiskopie die de heffing int en de SONT, het overlegorgaan waarin de hoogte van de heffing wordt vastgesteld. In 2023 werden door de SONT nieuwe tarieven vastgesteld waarin offline downloads niet langer zouden meewegen. “Dat was onder protest van SONT-deelnemers NLdigital, Stobi en NLconnect, omdat de tarieven maar heel beperkt zijn verlaagd.” Aldus Lucas van Reeken, directeur-eigenaar van Mobiel.nl en namens Stobi deelnemer in de SONT.
Volgens NLconnect, ook deelnemer in de SONT, onderstreept de uitspraak dat het Nederlandse thuiskopiestelsel niet meer past bij de digitale werkelijkheid. “Het stelsel stamt uit de tijd van cassettebandjes en videobanden, terwijl rechthebbenden hun content inmiddels rechtstreeks en effectief exploiteren via streamingdiensten en abonnementenmodellen.”, aldus Mathieu Andriessen van NLconnect. Ter rechtvaardiging van het stelsel, dat jaarlijks nog steeds meer dan 30 miljoen ophaalt, verwijst De Thuiskopie inmiddels naar schade die veroorzaakt zou worden doordat consumenten screenshots maken op hun telefoon, back-ups maken van trouwfoto’s of bestanden die zij op hun computer hebben staan migreren naar de cloud.
De uitspraak zet daarmee opnieuw druk op de legitimiteit van het huidige thuiskopiestelsel. “Dit arrest is een tik op de vingers voor de Nederlandse overheid, maar vooral ook een signaal dat het stelsel zijn tijd heeft gehad,” zegt advocaat Arnout Groen die de zaak aanhangig maakte. “De markt en de exploitatiemodellen zijn veranderd, maar de heffing blijft bestaan. Dat is niet meer houdbaar.”
Het is niet de eerste keer dat het Hof van Justitie het Nederlandse stelsel corrigeert. In 2014 zette het Hof al een streep door de Nederlandse praktijk waarbij ook downloaden uit illegale bron in het heffingenstelsel werd betrokken. “De parallel met 2014 is duidelijk,” zegt Groen, “Opnieuw is in Nederland te gemakkelijk aangenomen dat een nieuwe vorm van digitaal gebruik wel onder de thuiskopieheffing kon worden gebracht. En opnieuw zegt Europa: tot hier en niet verder.”
