NLconnect over coalitieakkoord: goede digitale ambities, maar concretiseringsslag voor connectiviteit nodig
Afgelopen vrijdag verscheen het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. NLconnect – de brancheorganisatie van de telecom-, glasvezel- en breedbandindustrie – ziet het akkoord als een positief vertrekpunt. De minderheidscoalitie erkent het belang van digitale infrastructuur voor ons verdienvermogen en kondigt enkele generieke stappen aan om het investeringsklimaat te verbeteren. Tegelijkertijd is er voor digitale connectiviteit als fundament onder de bredere digitale infrastructuur geen expliciete aandacht. Concretere beleidsambities zijn nodig om een weerbare telecominfrastructuur van wereldklasse-niveau te borgen.
Generiek investeringsklimaat
De coalitie zet in op het investeringsklimaat met nadruk op rust, stabiliteit en voorspelbaarheid. Dat zijn randvoorwaarden die voor kapitaalintensieve investeringen in digitale connectiviteit van groot belang zijn. Zo wil de minderheidscoalitie de regeldruk verminderen, onder meer via ambitieuze regelreductiedoelen, regulatory sandboxes, één-op-één implementatie van Europese regelgeving en het schrappen van ‘onnodige’ nationale koppen. Positief is ook het voornemen om jongeren van jongs af aan te scholen in cybersecurity en digitale vaardigheden. Daarnaast kiest het kabinet voor stabiel fiscaal beleid voor ondernemers, met behoud van belangrijke regelingen en een uitbreiding van de WBSO voor de ontwikkeling van AI en technologie.
Deze lijn sluit aan bij de analyse uit het recent verschenen Rapport Wennink: productiviteitsgroei en strategische autonomie zijn alleen mogelijk als digitale innovatie daadwerkelijk kan worden opgeschaald en investeringsbelemmeringen worden weggenomen.
Tegelijk roept het akkoord ook vragen op. Wie bepaalt welke nationale koppen onnodig zijn? Waarom worden die niet structureel geschrapt? En waarom is de aangekondigde uitbreiding van de WBSO niet expliciet terug te vinden in de financiële paragraaf?
Strategische autonomie, sleuteltechnologieën en digitale weerbaarheid
De minderheidscoalitie onderkent het grote belang van digitale infrastructuur voor het toekomstige verdienvermogen van Nederland, als basis voor economische groei en strategische autonomie. De digitale ambitie krijgt zelfs een eigen hoofdstuk: Nederland koploper in de digitale wereld.
Concreet kiest de coalitie voor een ‘nationale aanpak van digitale infrastructuur’ die ervoor moet zorgen dat nieuwe technologieën sneller van de grond komen. Zo wil het kabinet de bouw van een AI-fabriek stimuleren en inzetten op publiek-private investeringen in AI, cybersecurity, halfgeleiders, quantum en fotonica. Bij de ontwikkeling van deze sleuteltechnologieën met economische en veiligheidswaarde, wordt ingezet op opschaling, productiviteit en adoptie in vitale sectoren.
Vitale sectoren moeten volgens de coalitie bovendien aantoonbaar cyberweerbaar zijn om maatschappelijke ontwrichting bij uitval te voorkomen. Het akkoord spreekt over actieve voorbereiding op grootschalige digitale aanvallen en nationale stresstests op risico’s voor het landsbelang. Ook wordt gekozen voor het doelgericht afbouwen van strategische technologieafhankelijkheden, met aandacht voor Europese alternatieven, aanbestedingsrichtlijnen en gedeelde best practices. Binnen de overheid zelf wordt ingezet op de afbouw van strategische afhankelijkheden in cloud, data en cruciale systemen.
Specifiek nieuw beleid voor digitale connectiviteit ontbreekt
NLconnect-directeur Mathieu Andriessen: ‘De coalitieambities op het gebied van AI, digitale weerbaarheid en strategische autonomie veronderstellen robuuste vaste en mobiele netwerken. Connectiviteit vormt de vitale digitale ruggengraat van onze samenleving en economie en is het onmisbare fundament onder de bredere digitale sector. Toch blijft het coalitieakkoord op dit punt helaas abstract.’ Andriessen vervolgt: ‘Nederland behoort internationaal tot de wereldtop op het gebied van digitale connectiviteit, dankzij hoogwaardige 5G-, glasvezel- en kabelnetwerken. Maar om die positie te behouden zijn de komende jaren aanzienlijke investeringen nodig, onder meer in capaciteit, digitale weerbaarheid, cybersecurity, verduurzaming en nieuwe technologieën zoals 6G. Dat komt allemaal niet vanzelf. Het akkoord bevat terecht aandacht voor generieke verbetering van het investeringsklimaat. Wat nog ontbreekt, is sectorspecifieke concretisering van hoe structurele langjarige investeringen in digitale connectiviteit kunnen worden aangemoedigd.’
Snelle procedures voor digitale infra
Tegelijkertijd ziet NLconnect daarvoor aanknopingspunten. Zo stelt de coalitie dat zij ‘Nederland aantrekkelijk houdt voor innovatieve bedrijven door procedures voor digitale infrastructuur te versnellen, zonder de veiligheid en leefomgeving te verwaarlozen’. Dat biedt ruimte voor verdere uitwerking van een investeringsgericht spectrumbeleid en meer voorspelbaarheid bij frequentieverdelingen voor mobiele communicatie. Ook bij de fysieke uitrol van netwerken is nadere invulling nodig, bijvoorbeeld waar het gaat om centralisatie van lokaal telecombeleid en een gedoogplicht voor de plaatsing van antenneopstelpunten.
Veilig online
Het internet moet een veilige en gezonde omgeving zijn, zeker voor kinderen en jongeren, zo stelt de coalitie terecht. Daarom wordt onder meer ingezet op strenger toezicht op online platforms, een leeftijdsgrens voor social media en aanpak van verslavende algoritmes. Ook versterkt de coalitie de aanpak van online fraude, met aandacht voor betere preventie, ondersteuning van slachtoffers en intensievere publiek-private samenwerking. Ook daar lig teen aanknopingspunt, want de telecomsector wacht al geruime tijd op een aanpassing van de Telecommunicatiewet om daadwerkelijk een concrete bijdrage te kunnen leveren aan de bestrijding van online fraude, zoals bankhelpdeskfraude.
Van ambities naar concreet beleid
De uitdaging ligt nu dus in de uitwerking: het vertalen van deze ambities naar concreet beleid dat investeringen in de uitrol en het onderhoud van vaste en mobiele netwerken en diensten ondersteunt. Andriessen besluit: ‘The proof of the pudding is in the eating. NLconnect kijkt ernaar uit om samen met de coalitie deze ambities te vertalen naar werkbaar en investeringsgericht beleid.’
